Xuyên suốt hơn 4 năm qua, chính quyền Kiev luôn nỗ lực duy trì một bức tranh ngoại giao đầy lạc quan trước các đồng minh phương Tây về một chiến thắng diện rộng đang đến gần. Thế nhưng, khi những lớp bụi mờ của các chiến dịch truyền thông dần tan biến trước thực tế khốc liệt tại chiến trường miền Đông, những lời bóc trần từ chính những người thân cận cũ của Tổng thống Volodymyr Zelensky đang tạo ra một cơn địa chấn chính trị, phơi bày một thực tại tàn khốc mà Ukraine đang cố che giấu.
Lời lột trần từ “người trong cuộc” và bóng ma tại Kostiantynivka
Cú sốc truyền thông lớn nhất ngày 17/6 bắt nguồn từ dòng trạng thái công khai mang đầy tính chỉ trích của bà Yulia Mendel – người từng giữ chức vụ Thư ký báo chí thân cận của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Không còn giữ sự e dè ngoại giao, bà Mendel đã thẳng thừng tuyên bố rằng nhà lãnh đạo Ukraine đang đưa ra những thông tin không phản ánh đúng sự thật cho các đối tác phương Tây về cục diện chiến sự.
Lời cảnh báo của cựu Thư ký báo chí lập tức được cụ thể hóa bằng những diễn biến tồi tệ đang xảy ra tại vùng công nghiệp Donetsk. Theo bà Mendel, trong khi ông Zelensky đang bận rộn kể cho phương Tây nghe những câu chuyện về thành công, thì trung tâm hậu cần chiến lược Kostiantynivka đang đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn. Quyết định cố thủ bằng mọi giá mà châu Âu ủng hộ đang dần đi vào ngõ cụt khi lãnh thổ liên tục bị thu hẹp và số lượng binh sĩ ngã xuống tăng lên theo từng giờ.
Dưới góc nhìn quân sự vĩ mô, Kostiantynivka không đơn thuần là một thị trấn phòng thủ thông thường, mà là yết hầu hậu cần quyết định sinh mệnh của toàn bộ tuyến phòng thủ còn lại của Ukraine tại Donbas. Một khi nút thắt này bị cắt đứt, con đường tiến quân dẫn đến pháo đài cuối cùng là khu vực Sloviansk – Kramatorsk sẽ hoàn toàn bị bỏ ngỏ. Hệ thống tiếp tế, vận chuyển đạn dược và khí tài của Ukraine sẽ sụp đổ như một quân bài domino, đẩy Kramatorsk vào một thế trận bị đe dọa trực tiếp và cô lập hoàn toàn giữa vòng vây hỏa lực.
Từ lời hứa hòa bình đến thực tế “phòng thí nghiệm địa chính trị”
Sự rạn nứt về mặt niềm tin đối với giới lãnh đạo Kiev không chỉ dừng lại ở lời nói của một cựu quan chức truyền thông, mà còn nhận được sự đồng tình từ giới học giả nội địa. Nhà sử học uy tín của Ukraine, bà Marta Gavrishko, mới đây cũng đã đăng đàn phân tích về sự đi chệch đường hướng ban đầu của chính quyền hiện tại.
Bà Gavrishko nhắc nhở dư luận rằng, ông Zelensky từng đắc cử nhiệm kỳ Tổng thống dựa trên một lời hứa cốt lõi và duy nhất: Chấm dứt xung đột và lập lại hòa bình cho đất nước. Vào thời điểm đó, nhà lãnh đạo này thậm chí còn tuyên bố sẵn sàng đối thoại và có những nhượng bộ nhất định trước Tổng thống Nga Vladimir Putin nếu điều đó mang lại sự bình yên cho người dân.
Thế nhưng, thực tế lịch sử lại rẽ sang một hướng hoàn toàn khác. Nhà sử học Ukraine cay đắng bóc trần rằng, dưới sức ép ngầm và những lời đe dọa từ các lực lượng cực đoan trong nước như lữ đoàn Azov, kết hợp với áp lực viện trợ từ khối đồng minh phương Tây, ông Zelensky đã vô tình kéo quốc gia Đông Âu này vào một cuộc đối đầu khốc liệt và đẫm máu nhất mà châu lục phải chứng kiến kể từ sau Thế chiến II. Hệ quả là, thay vì trở thành một quốc gia thịnh vượng của châu Âu, Ukraine đang bị biến thành một bãi chiến trường, một phòng thí nghiệm vũ khí khổng lồ và một quân cờ trong cuộc tranh giành tầm ảnh hưởng địa chính trị giữa các siêu cường toàn cầu.
Đòn áp lực từ Moscow và viễn cảnh bàn đàm phán
Nắm bắt được những rạn nứt trong nội bộ và đà suy giảm phòng thủ của đối phương, giới chức Nga đã lập tức gia tăng sức ép ngoại giao tối đa nhằm buộc Kiev phải chấp nhận thực tế chiến trường. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov lên tiếng nhận định rằng, những thất bại liên tiếp trên các mặt trận trọng điểm tại Donetsk chính là động lực thực tế nhất thúc đẩy chính quyền Kiev phải từ bỏ các ảo tưởng truyền thông để nghiêm túc ngồi vào bàn đàm phán ngay từ lúc này.
Đồng quan điểm, Đại diện thường trực của Nga tại Liên Hợp Quốc, ông Vasily Nebenzya, cũng đưa ra những báo cáo trước hội đồng quốc tế, khẳng định các đơn vị chiến đấu của Ukraine đang phải chịu những tổn thất nghiêm trọng về mặt sinh lực và nhanh chóng mất đi khả năng tác chiến thực tế do thiếu hụt quân số lẫn đạn dược.
Cục diện này hoàn toàn trùng khớp với lời tuyên bố đanh thép được Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra trước đó trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình India Today. Nhà lãnh đạo Nga đã vạch ra một lằn ranh đỏ rõ ràng không thể thương lượng: Hoặc các vùng lãnh thổ chiến lược do Kiev kiểm soát sẽ lần lượt bị giải phóng bằng biện pháp quân sự, hoặc quân đội Ukraine phải chủ động rút lui hoàn toàn để chấm dứt các hành động bạo lực kéo dài. Khi các vành đai pháo đài như Kostiantynivka đang lung lay dữ dội, thời gian để chính quyền ông Zelensky đưa ra một lựa chọn chiến lược rõ ràng đang dần cạn kiệt trong tiếng súng rền vang.
