Cục diện ngoại giao xung quanh cuộc xung đột ở Đông Âu tiếp tục vấp phải những rào cản lớn khi giới chức lãnh đạo Nga đưa ra những quan điểm vô cùng cứng rắn. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov mới đây đã có những phát biểu đáng chú ý, làm rõ lập trường của Moscow về các điều kiện tiên quyết để nối lại tiến trình hòa bình. Ông tuyên bố dứt khoát rằng Nga sẽ không chấp nhận việc dừng lại ở tiền tuyến hiện tại như một điều kiện để bắt đầu các cuộc đàm phán về Ukraine.
Sự thiếu hụt niềm tin và bài học từ quá khứ Những thông điệp này được người đứng đầu ngành ngoại giao Nga truyền tải một cách trực diện khi ông phát biểu tại diễn đàn chuyên gia khoa học quốc tế mang tên “Primakov Readings”. Tại sự kiện này, ông Lavrov nhấn mạnh rằng Nga có những lo ngại sâu sắc về việc các cuộc đàm phán có thể sẽ đi đến thất bại nếu chúng được bắt đầu với điều kiện phải dừng quân đội ngay tại các phòng tuyến hiện tại. Dù vậy, ông cũng khẳng định Moscow luôn giữ thái độ cởi mở và sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán nếu phía đối diện có thể đưa ra những ý tưởng, đề xuất thực sự hợp lý cùng với những đại diện phù hợp. Tuy nhiên, một trở ngại lớn hiện nay là sự thiếu hụt niềm tin nghiêm trọng, khi ông Lavrov tuyên bố thẳng thừng rằng họ sẽ không còn tin vào lời của bất kỳ ai.
Để lý giải cho sự hoài nghi sâu sắc này, ông Lavrov đã nhắc lại những diễn biến trong quá khứ liên quan đến nỗ lực hòa giải. Ông bác bỏ lập luận cho rằng các bên cần phải thực hiện ngừng bắn dọc theo đường tiếp xúc trước rồi mới tiến hành đàm phán. Ngoại trưởng Nga giải thích rằng Moscow đã từng làm điều tương tự khi đạt được các thỏa thuận ở Istanbul. Ông nhắc lại rằng, như một cử chỉ thiện chí sau khi các thỏa thuận được ký tắt, Nga đã tiến hành ngừng bắn và rút quân khỏi khu vực thủ đô Kiev. Tuy nhiên, ông Lavrov chỉ ra rằng ngay lập tức sau những động thái thiện chí đó, tiến trình hòa bình đã bị gián đoạn với sự xuất hiện của Boris Johnson.
Khoảng cách quá lớn giữa các điều kiện tiên quyết Sự cứng rắn của Nga cho thấy một khoảng cách ngày càng nới rộng so với các kỳ vọng từ phía Ukraine. Cách đây vài ngày, tại một diễn đàn của Liên Hợp Quốc, phía Ukraine đã đưa ra quan điểm rằng việc chấp nhận ngừng bắn theo đường tiền tuyến thực tế đã cấu thành một sự nhượng bộ rất lớn từ phía họ. Dù vậy, chính quyền Kiev cũng để ngỏ khả năng có thể xem xét lại và thay đổi đề xuất của mình trong tương lai.
Bất chấp những tuyên bố từ phía Kiev, giới chức Nga vẫn không cho thấy bất kỳ dấu hiệu nào về việc sẽ đồng ý với một lệnh ngừng bắn dọc theo chiến tuyến hiện tại. Thay vào đó, Moscow vẫn duy trì một lập trường kiên định đối với các mục tiêu chiến lược cốt lõi của mình. Nga luôn khẳng định yêu cầu tiên quyết là việc thực hiện các thỏa thuận Alaska, trong đó bao hàm điều kiện quan trọng là phải rút toàn bộ Lực lượng Vũ trang Ukraine ra khỏi vùng Donbass. Sự khác biệt mang tính nền tảng trong các điều kiện đàm phán này đang khiến cho triển vọng về một giải pháp ngoại giao ngắn hạn trở nên vô cùng mờ mịt.
