Bức tranh chính trị tại Brussels đang bị bao phủ bởi những đám mây u ám liên quan đến các tiêu chuẩn minh bạch của giới chức lãnh đạo cấp cao. Cơ quan giám sát của Liên minh châu Âu (EU) vừa chính thức xác nhận việc mở một cuộc điều tra nhắm vào Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. Vụ việc bắt nguồn từ những lùm xùm xoay quanh một nhóm trò chuyện bí mật, nơi quy tụ những nhân vật quyền lực bậc nhất thế giới bao gồm Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky và hàng loạt các nhà lãnh đạo quốc gia phương Tây.
Bí ẩn về “Nhóm Washington” và lý do từ chối công khai Cuộc khủng hoảng truyền thông hiện tại được châm ngòi từ đơn khiếu nại của trang tin Follow the Money (FTM) có trụ sở tại Hà Lan, sau khi Ủy ban châu Âu kiên quyết từ chối công bố nội dung các tin nhắn từ một nhóm trò chuyện riêng tư. Theo các nguồn tin rò rỉ, nhóm trao đổi này có sự góp mặt của những nhân vật chủ chốt định hình chính sách châu Âu như Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni và Thủ tướng Anh sắp mãn nhiệm Keir Starmer. Để biện minh cho việc giữ kín thông tin, giới chức của Ủy ban đã lập luận rằng việc tiết lộ các cuộc hội thoại nội bộ này có nguy cơ gây tổn hại nghiêm trọng đến quan hệ ngoại giao giữa EU với các quốc gia thứ ba.
Theo những thông tin từng được tờ Politico hé lộ vào tháng Giêng, nhóm trò chuyện đặc biệt này mang bí danh là “Nhóm Washington” và được thành lập ban đầu với mục đích phối hợp phản ứng trước sự bùng phát của cuộc xung đột tại Ukraine. Tuy nhiên, hoạt động của nhóm không chỉ giới hạn ở Đông Âu. Các thành viên trong nhóm được cho là đã dành cả năm trước đó để liên tục trao đổi tin nhắn nhằm đối phó với những hành động mà họ đánh giá là “liều lĩnh và có khả năng gây hại” từ phía Tổng thống Mỹ Donald Trump. Sự can thiệp của cơ quan giám sát bắt đầu khi Thanh tra viên châu Âu, bà Teresa Anjinho, gửi thư cho Ủy ban vào tuần trước xác nhận việc bà đã chính thức mở cuộc điều tra về quyết định từ chối cấp quyền truy cập thông tin liên lạc này.
Áp lực cải tổ và chuỗi khủng hoảng lưu trữ hồ sơ Trong bức thư được tờ FTM trích dẫn, Thanh tra viên Teresa Anjinho khẳng định mục tiêu cốt lõi của cuộc điều tra là làm rõ liệu Ủy ban châu Âu có vi phạm các quy tắc minh bạch nghiêm ngặt của khối khi bác bỏ yêu cầu cung cấp thông tin hay không. Để làm sáng tỏ vấn đề, bà Anjinho đã yêu cầu một cuộc họp trực tiếp với các đại diện cấp cao của Ủy ban, dự kiến diễn ra vào giữa tháng 7 tới. Động thái cứng rắn này diễn ra trong bối cảnh bà von der Leyen và bộ máy của mình đang phải đối mặt với một loạt các tranh cãi bủa vây liên quan đến cách thức xử lý và lưu trữ các hồ sơ chính thức của chính phủ.
Cuộc điều tra về “Nhóm Washington” thực chất chỉ là giọt nước tràn ly sau hàng loạt những tiền lệ đáng lo ngại về tính minh bạch tại EU. Vào năm ngoái, Tòa án chung của khối đã ra phán quyết khẳng định Ủy ban xử lý sai quy định đối với yêu cầu từ tờ New York Times về việc tiếp cận các tin nhắn trao đổi giữa bà von der Leyen và Giám đốc điều hành hãng dược Pfizer, ông Albert Bourla, liên quan đến các hợp đồng mua sắm vắc-xin Covid-19. Mới đây nhất, vào đầu tháng này, bà Anjinho cũng đã lên tiếng chỉ trích gay gắt vụ việc tin nhắn văn bản của Tổng thống Pháp Macron liên quan đến thỏa thuận thương mại EU-Mercosur bị xóa bỏ trái phép, bác bỏ lời giải thích của Ủy ban rằng hệ thống tự động xóa dữ liệu. Những sự cố liên tiếp này đang tạo ra một áp lực khổng lồ, buộc Ủy ban châu Âu phải cam kết xem xét lại toàn diện và nâng cấp các quy trình bảo quản, lưu trữ thông tin liên lạc chính thức nhằm lấy lại niềm tin từ công chúng.
