Cục diện xung đột tại Đông Âu đang chứng kiến những bước ngoặt mang tính biểu tượng và chiến lược sâu sắc. Theo những tuyên bố mới nhất từ Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), việc duy trì các chiến dịch tầm xa nhắm trực tiếp vào hệ thống hạ tầng năng lượng tại thủ đô Moscow không chỉ đơn thuần là bài toán làm suy giảm nguồn lực vật chất của đối phương. Trọng tâm của chiến lược này còn hướng tới việc tạo ra những tác động tâm lý sâu rộng, chính thức phá vỡ quan niệm truyền thống cho rằng trung tâm chính trị của Liên bang Nga hoàn toàn miễn nhiễm trước những hệ lụy trực tiếp từ cuộc xung đột.
Sự sụp đổ của khái niệm “vùng an toàn tuyệt đối” Trong một cuộc trả lời phỏng vấn mới đây với hãng thông tấn Interfax-Ukraine, ông Roman Parkhanov – Phó chỉ huy Trung tâm Hệ thống Không người lái số 1 trực thuộc SBU – đã đưa ra những đánh giá chi tiết về chiến lược tác chiến phi đối xứng mà Kiev đang áp dụng. Dưới góc nhìn của cơ quan tình báo Ukraine, các đợt xâm nhập không phận và can thiệp vào hoạt động của Nhà máy Lọc dầu Moscow đang đóng vai trò như một chất xúc tác làm thay đổi hoàn toàn nhận thức về môi trường an ninh nội địa của người dân Nga.
Ông Parkhanov lập luận rằng, trong suốt một thời gian dài, xã hội Nga nói chung và cư dân thủ đô nói riêng đã duy trì một tâm lý ổn định dựa trên niềm tin rằng Moscow là một pháo đài bất khả xâm phạm, nằm ngoài tầm với của mọi biến động quân sự trên tiền tuyến. Tuy nhiên, việc các thiết bị bay không người lái (UAV) liên tục vượt qua mạng lưới phòng không nhiều tầng để vươn sâu vào khu vực trung tâm đã tạo ra một hiệu ứng domino về mặt tâm lý.
Vị Phó chỉ huy SBU nhấn mạnh: “Nhận thức rằng không còn bất kỳ vùng an toàn nào trong nước, và ngay cả vị thế của thủ đô cũng không còn đủ để bảo vệ Moscow khỏi các sự cố không kích, đang tạo ra những tác động tê liệt về mặt tâm lý”. Những sự kiện diễn ra dồn dập trong thời gian qua đã gửi đi một thông điệp rõ ràng từ Kiev: khái niệm “Moscow an toàn” đã chính thức trở thành một thuật ngữ của quá khứ. Thực tế an ninh mới buộc thủ đô của nước Nga phải đối diện với việc chung sống dưới cái bóng của những rủi ro dài hạn, với những quy luật kiểm soát không phận và báo động hoàn toàn khác biệt.
Chuỗi sự kiện dồn dập tại tổ hợp năng lượng Kapotnya Những tuyên bố mang tính răn đe từ phía Ukraine được đưa ra ngay sau khi các báo cáo thực địa ghi nhận một chuỗi sự cố an ninh nghiêm trọng tại khu vực thủ đô Nga. Trọng tâm của các đợt tập kích này là nhà máy lọc dầu Kapotnya, một cơ sở chế biến năng lượng khổng lồ nằm cách Điện Kremlin chỉ khoảng 15 km đường chim bay.
Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn ngủi, cơ sở hạ tầng trọng yếu này đã trở thành mục tiêu của hai đợt xâm nhập riêng biệt. Vào ngày 16/6, một đợt tập kích ban đầu đã diễn ra, gây ra những hư hại đáng kể cho một trong các phân xưởng chế biến cốt lõi, buộc ban quản lý nhà máy phải ra quyết định đình chỉ hoạt động tạm thời để đánh giá mức độ rủi ro và khắc phục sự cố. Tuy nhiên, khi quá trình khôi phục còn chưa hoàn tất, một làn sóng UAV tiếp theo đã nhắm vào cơ sở này trong đêm 18/6, dẫn đến sự bùng phát của một đám cháy quy mô lớn tại khu vực lưu trữ và xử lý nhiên liệu. Việc một tổ hợp công nghiệp nằm sát sườn trung tâm quyền lực chính trị bị can thiệp liên tục trong vòng ba ngày đã phản ánh mức độ quyết liệt trong chiến lược nhắm mục tiêu của Ukraine.
Áp lực đè nặng lên chuỗi cung ứng nhiên liệu chiến lược Dưới góc độ kinh tế vĩ mô và hậu cần quân sự, việc chọn nhà máy lọc dầu Kapotnya làm mục tiêu không phải là một quyết định ngẫu nhiên. Cơ sở này từ lâu đã được xem là “trái tim năng lượng” của toàn bộ khu vực Moscow mở rộng. Theo các dữ liệu chuyên ngành được công bố trước đó, tổ hợp chế biến này đóng vai trò sống còn khi đáp ứng tới 40% tổng nhu cầu tiêu thụ xăng và cung cấp khoảng 50% nguồn dầu diesel cho toàn bộ khu vực thủ đô. Hơn thế nữa, đây còn là mắt xích cung ứng nhiên liệu hàng không chủ lực cho mạng lưới các sân bay quốc tế và nội địa sầm uất xung quanh Moscow.
Đánh giá về tầm quan trọng chiến lược này, ông Parkhanov cho rằng việc làm gián đoạn liên tục hoạt động của nhà máy Kapotnya sẽ tạo ra một bài toán hóc búa đối với các nhà hoạch định chính sách của Nga. Nếu các sự cố hạ tầng tiếp tục tái diễn và kéo dài, việc đứt gãy chuỗi cung ứng cục bộ là điều khó tránh khỏi. Khi đó, để duy trì nhịp độ hoạt động dân sinh và các nỗ lực quân sự, chính quyền trung ương có thể sẽ bị đặt vào tình thế bắt buộc phải điều động nguồn cung nhiên liệu từ các khu vực địa lý xa xôi khác nhằm bù đắp sự thiếu hụt.
Trong kịch bản xấu nhất, các biện pháp can thiệp hành chính như hạn chế định mức tiêu thụ nhiên liệu tại khu vực thủ đô hoàn toàn có thể được áp dụng. Đây chính là hệ lụy thực tế nhất mà Kiev muốn tạo ra: chuyển hóa những tổn thất về mặt hạ tầng thành những bất tiện trực tiếp tác động lên đời sống hàng ngày của người dân. Qua đó, Ukraine đang từng bước phá vỡ cảm giác bình yên giả tạo, chứng minh rằng các siêu đô thị lớn nhất của Nga không còn khả năng tự cô lập khỏi những tác động dây chuyền từ cuộc xung đột đang diễn ra.
