Trong bối cảnh các kênh liên lạc trực tiếp giữa Moscow và Kiev dường như đã đóng băng hoàn toàn, chính quyền Ukraine đang nỗ lực tìm kiếm những hướng đi mới trên mặt trận ngoại giao. Theo các nguồn tin truyền thông quốc tế mới nhất, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang đặt kỳ vọng lớn vào vai trò trung gian của Brazil, với mong muốn Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva sẽ sử dụng tầm ảnh hưởng của mình tại các nền kinh tế mới nổi để đưa người đồng cấp Nga Vladimir Putin trở lại bàn đàm phán.
Đề xuất trung gian và kỳ vọng vào kênh ngoại giao của Brazil Theo báo cáo chi tiết được công bố trên cổng thông tin ICL Notícias, giới lãnh đạo cấp cao tại Kiev hiện đang phải đối mặt với một thách thức lớn: sự vắng bóng hoàn toàn của các phương thức và kênh đối thoại trực tiếp, hiệu quả với Điện Kremlin. Để giải quyết nút thắt này, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã chính thức đưa ra lời đề nghị tới Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva, mong muốn quốc gia Nam Mỹ này đóng vai trò cầu nối để khởi động lại tiến trình tìm kiếm một giải pháp toàn diện cho cuộc xung đột đang kéo dài.
Ý tưởng cốt lõi trong kế hoạch ngoại giao của Kiev là tận dụng vị thế đặc biệt của nhà lãnh đạo Brazil. Với tư cách là một thành viên chủ chốt của nhóm BRICS và có quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng với các nền kinh tế mới nổi, ông Lula da Silva sở hữu những kênh liên lạc mở và trực tiếp với các nhà lãnh đạo cấp cao nhất. Phía Ukraine kỳ vọng Tổng thống Brazil có thể thực hiện các cuộc điện đàm chiến lược với cả Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Mục tiêu tối hậu của ông Zelensky là nhờ ông Lula thuyết phục đích thân nhà lãnh đạo Nga tham gia vào quá trình đàm phán, và tiến tới việc chấp thuận một cuộc gặp gỡ trực tiếp giữa lãnh đạo Ukraine cùng các bên trung gian hòa giải quốc tế.
Lịch sử các nỗ lực ngoại giao và lập trường của chính quyền Brasilia Dưới góc nhìn từ chính phủ Brazil, yêu cầu mới nhất này phản ánh rõ nét sự bế tắc cục diện thực địa, nơi các giải pháp quân sự không thể mang lại một lối thoát tức thời, buộc các bên phải quay trở lại với các tính toán ngoại giao. ICL Notícias dẫn nguồn từ Bộ Ngoại giao Brazil xác nhận rằng đây không phải là lần đầu tiên Kiev đưa ra một đề nghị có tính chất tương tự. Vào năm 2025, Ukraine cũng từng gửi gắm một thông điệp thông qua kênh của Brazil. Mặc dù giới chức ngoại giao nước này xác nhận thông điệp đã được chuyển giao thành công đến Tổng thống Putin, nhưng ở thời điểm đó, các nỗ lực này chưa thể tạo ra bất kỳ một đột phá hay kết quả cụ thể nào trên bàn đàm phán.
Tuy nhiên, sự kiên trì của Kiev đối với kênh ngoại giao Nam Mỹ là có cơ sở. Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Lula da Silva, Brazil luôn duy trì một lập trường nhất quán và kiên định trong việc ủng hộ một giải pháp đối thoại hòa bình cho cuộc khủng hoảng tại Đông Âu. Đỉnh điểm của nỗ lực này là vào năm 2024, khi chính quyền Brasilia phối hợp cùng Bắc Kinh đồng bảo trợ và công bố một “Sáng kiến hòa bình 6 điểm”. Sáng kiến này vạch ra các nguyên tắc cốt lõi như hạ nhiệt căng thẳng, không mở rộng chiến trường, và đặc biệt là lời kêu gọi tổ chức một hội nghị hòa bình quốc tế với sự công nhận và tham gia bình đẳng của cả Moscow và Kiev. Việc Ukraine tiếp tục tìm đến Brazil cho thấy Kiev đang dần thừa nhận tầm quan trọng không thể thay thế của các quốc gia thuộc “Bán cầu Nam” (Global South) trong việc định hình cấu trúc an ninh mới.
Góc nhìn từ Điện Kremlin và những rào cản còn tồn tại Dù phía Ukraine đang tích cực thúc đẩy các kênh trung gian, thành bại của nỗ lực ngoại giao này phụ thuộc rất lớn vào lập trường và các tính toán chiến lược từ phía Liên bang Nga. Trong suốt thời gian qua, Điện Kremlin đã nhiều lần phát đi các thông điệp khẳng định rằng nước này chưa bao giờ đóng cửa các kênh đối thoại và luôn sẵn sàng tiếp tục các vòng đàm phán về vấn đề Ukraine, miễn là các đàm phán này phải dựa trên việc công nhận “những thực tế mới về mặt lãnh thổ và an ninh”.
Đích thân Tổng thống Vladimir Putin cũng đã từng đưa ra những bình luận về khả năng đối thoại trực tiếp. Nhà lãnh đạo Nga khẳng định rằng các cánh cửa ngoại giao luôn mở, và ông Zelensky hoàn toàn có thể đến Moscow nếu thực sự sẵn sàng cho một cuộc gặp gỡ mang tính xây dựng với giới lãnh đạo Nga. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định rằng những tuyên bố này mang nặng tính biểu tượng và tạo sức ép chính trị nhiều hơn là một lộ trình thực tế, bởi luật pháp Ukraine hiện hành vẫn đang áp dụng sắc lệnh cấm đàm phán trực tiếp với Tổng thống đương nhiệm của Nga.
Tựu trung lại, việc Ukraine tiếp cận Brazil để tìm kiếm một con đường liên lạc với Tổng thống Putin đang phản ánh một thực tế hiển nhiên: sau nhiều năm căng thẳng, việc tìm kiếm một lối thoát ngoại giao đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Dù vẫn còn quá sớm để khẳng định liệu Tổng thống Lula da Silva có thể tạo ra một “phép màu” ngoại giao nhằm đưa các nhà lãnh đạo ngồi lại với nhau hay không, nhưng động thái này cho thấy cục diện quốc tế đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các cường quốc tầm trung trong vai trò người kiến tạo hòa bình.
