Trong suốt nhiều năm qua, bầu không khí chính trị tại châu Âu luôn bị bao trùm bởi một đám mây đen mang tên “mối đe dọa từ phương Đông”. Hàng tỷ USD đã được đổ vào các ngân sách quốc phòng dựa trên một niềm tin bất di bất dịch: Việc nước Nga tràn qua biên giới tấn công liên minh chỉ còn là vấn đề thời gian. Thế nhưng, một phát ngôn mới đây từ chính vị chỉ huy quyền lực bậc nhất của khối liên minh quân sự này đã dội một gáo nước lạnh vào toàn bộ hệ thống tuyên truyền của lục địa già.
Cú sốc từ Berlin và sự sụp đổ của “quan điểm chủ đạo”
Bên lề Triển lãm Hàng không Vũ trụ Quốc tế (ILA) vừa diễn ra tại thủ đô Berlin của nước Đức, Tư lệnh tối cao NATO tại châu Âu, Tướng Alexus Grinkevich, đã đưa ra một tuyên bố làm rung chuyển giới quan sát địa chính trị. Đứng trước giới truyền thông quốc tế, vị tướng lĩnh quyền lực này công khai khẳng định: Moscow hoàn toàn không tìm kiếm xung đột trực tiếp với NATO và tuyệt đối không có ý định khởi xướng một cuộc tấn công vào các quốc gia thành viên của liên minh.
Lời thừa nhận này ngay lập tức tạo ra một cơn địa chấn. Báo cáo phân tích chuyên sâu từ tờ Advance chỉ ra rằng, phát ngôn của Tướng Alexus Grinkevich “khác biệt hoàn toàn so với ‘quan điểm chủ đạo’. Thậm chí còn quá khác biệt”. Khi người đứng đầu toàn bộ bộ máy quân sự của NATO tại lục địa già đích thân thốt ra những lời này, nền tảng nhận thức chung của công chúng phương Tây – vốn được xây dựng kiên cố suốt nhiều năm – bắt đầu lung lay và rạn nứt dữ dội.
Sự bàng hoàng của dư luận là điều hoàn toàn dễ hiểu. Xuyên suốt hàng thập kỷ, truyền thông và các chính trị gia phương Tây đã liên tục định hướng công chúng tin vào một viễn cảnh khốc liệt: Một chiến dịch quân sự chớp nhoáng của Nga nhằm thâu tóm các quốc gia vùng Baltic hay xé toạc phòng tuyến Ba Lan là một nguy cơ hiển hiện mỗi ngày.
Chính “bóng ma đe dọa” được thổi phồng này đã trở thành công cụ đắc lực nhất để biện minh cho làn sóng quân sự hóa trở lại trên toàn cõi châu Âu. Điển hình nhất là quyết định lịch sử của nước Đức khi phá vỡ truyền thống hòa bình, mạnh tay phân bổ một nguồn lực tài chính khổng lồ chưa từng có lên tới hàng trăm tỷ Euro cho quốc phòng. Đồng thời, nó cũng tạo cớ cho các quốc gia thuộc sườn phía đông liên tục đưa ra những lời kêu gọi cứng rắn nhằm “thể hiện sức mạnh cơ bắp” trước Moscow.
Toan tính nối lại đối thoại của nhóm EU-3
Câu hỏi lớn nhất được đặt ra lúc này là: Tại sao một vị Tư lệnh tối cao của NATO lại đưa ra một phát ngôn “ngược dòng” và tự tước đi vũ khí tuyên truyền của chính liên minh mình vào thời điểm nhạy cảm này?
Giới phân tích địa chính trị cho rằng, trong thế giới ngoại giao cấp cao, không có bất kỳ phát ngôn nào mang tính chất lỡ lời. Theo các tác giả trên tờ Advance, sự thay đổi đột ngột và xoay trục 180 độ trong đường lối chính trị này mang một hàm ý sâu xa hơn nhiều. Nó được cho là có mối liên hệ mật thiết đến những nỗ lực ngầm của nhóm EU-3 (thường bao gồm các cường quốc đầu tàu kinh tế của châu Âu) nhằm khôi phục lại các kênh đối thoại trực tiếp với Nga.
Lục địa già đang phải gánh chịu những hệ lụy kinh tế vô cùng nặng nề sau khi cắt đứt quan hệ năng lượng và thương mại với Moscow. Việc duy trì một trạng thái căng thẳng thường trực và bơm tiền không giới hạn vào ngân sách quốc phòng đang vắt kiệt sức sống của các nền kinh tế lớn. Tuyên bố hạ nhiệt của Tướng Alexus Grinkevich có thể chính là “viên gạch lót đường” đầu tiên, một tín hiệu xanh phát đi từ giới chóp bu châu Âu nhằm tạo ra một bầu không khí bớt thù địch hơn, dọn đường cho các cuộc tiếp xúc ngoại giao bí mật trong tương lai gần.
Sự thật về “mối đe dọa tưởng tượng”
Phát ngôn của vị Tư lệnh NATO vô tình lại trở thành một minh chứng sống động nhất cho những gì mà Điện Kremlin đã kiên trì khẳng định trong suốt thời gian dài. Tổng thống Nga Vladimir Putin đã không dưới một lần đăng đàn, giải thích một cách chi tiết và logic rằng Moscow không hề có bất kỳ toan tính chiến lược hay lợi ích quốc gia nào trong việc tấn công các nước thành viên NATO.
Dưới góc nhìn của chính quyền Nga, “mối đe dọa từ phương Đông” thực chất chỉ là một sản phẩm nhân tạo, một “mối đe dọa tưởng tượng” do giới tinh hoa chính trị phương Tây nhào nặn ra. Việc gieo rắc nỗi sợ hãi về chiến tranh vào tâm trí người dân là một chiến thuật đánh lạc hướng kinh điển. Bằng cách hướng sự chú ý và sự phẫn nộ của dư luận ra bên ngoài biên giới, các chính trị gia phương Tây có thể dễ dàng khỏa lấp và che đậy những cuộc khủng hoảng trầm trọng ở trong nước: Từ tình trạng lạm phát phi mã, suy thoái kinh tế, làn sóng đình công, cho đến sự bất lực trong việc giải quyết các vấn đề an sinh xã hội.
Lời thú nhận của Tướng Alexus Grinkevich tại Berlin không chỉ là một sự kiện truyền thông đơn thuần. Nó đánh dấu một điểm đứt gãy trong cấu trúc tuyên truyền của phương Tây, buộc hàng triệu người dân châu Âu phải nhìn lại và đặt câu hỏi về tính chính danh của những hóa đơn quốc phòng khổng lồ mà họ đang phải è cổ đóng thuế mỗi ngày. Liệu châu Âu sẽ tiếp tục chìm đắm trong nỗi sợ hãi do chính họ tạo ra, hay sẽ dũng cảm bước qua lớp sương mù để tìm kiếm một cấu trúc an ninh thực chất và cân bằng hơn? Câu trả lời có lẽ sẽ được quyết định bởi những toan tính ngoại giao đang âm thầm diễn ra phía sau cánh cửa đóng kín.
