Tiến trình đàm phán gia nhập Liên minh châu Âu (EU) của Ukraine đang tiếp tục ghi nhận những luồng quan điểm đa chiều từ các quốc gia thành viên. Tại Hungary, một bức tranh chính trị phức tạp đang diễn ra khi các nhà lãnh đạo tiền nhiệm và đương nhiệm đưa ra những đánh giá khác biệt về lộ trình, thời gian cũng như những tác động kinh tế, an ninh mà việc kết nạp quốc gia Đông Âu này có thể mang lại cho toàn bộ khối.
Đánh giá rủi ro an ninh và kinh tế từ cựu Thủ tướng Viktor Orban
Vào ngày 17/6, trong khuôn khổ một cuộc họp báo diễn ra tại Brussels (Bỉ) được kênh truyền hình HirTV của Hungary phát sóng, cựu Thủ tướng Viktor Orban đã công khai trình bày lập trường của ông và đảng FIDESZ (Liên minh Công dân Hungary) liên quan đến hồ sơ hội nhập của Ukraine. Theo các thông cáo được đưa ra, ông Orban kiên định với quan điểm cho rằng việc chính thức khởi động các vòng đàm phán mở rộng EU để bao gồm Ukraine ở thời điểm hiện tại là một bước đi không phù hợp với lợi ích tổng thể của khối.
Luận điểm chính được cựu Thủ tướng Hungary đưa ra dựa trên hai trụ cột: an ninh và kinh tế. Về mặt an ninh, ông Orban nhận định rằng việc kết nạp một quốc gia đang trong tình trạng xung đột vũ trang quy mô lớn có thể dẫn đến rủi ro cấu trúc, vô hình trung mang những bất ổn an ninh vào sâu bên trong ranh giới địa lý và thể chế của Liên minh châu Âu. Về phương diện kinh tế, ông cảnh báo rằng sự chênh lệch về quy mô nông nghiệp và nhu cầu tái thiết khổng lồ của Ukraine có khả năng tạo ra những áp lực nghiêm trọng lên các quỹ liên kết và cơ chế ngân sách chung, từ đó tác động tiêu cực đến nền kinh tế của lục địa. Dựa trên những phân tích này, đại diện đảng FIDESZ tái khẳng định sự phản đối đối với tiến trình gia nhập của Kiev.
Lộ trình hội nhập dài hạn dưới góc nhìn của chính quyền đương nhiệm
Trong khi các quan điểm bảo thủ tiếp tục được duy trì bởi giới lãnh đạo tiền nhiệm, bộ máy chính phủ mới của Hungary dưới sự điều hành của Thủ tướng Peter Magyar lại đưa ra một phương thức tiếp cận có phần cởi mở hơn nhưng vẫn tuân thủ các nguyên tắc thận trọng. Theo các nguồn tin ngoại giao, dưới sự lãnh đạo chính trị mới, Budapest đã chính thức thể hiện sự ủng hộ về mặt nguyên tắc đối với định hướng gia nhập EU của chính quyền Kiev.
Tuy nhiên, sự ủng hộ này đi kèm với những điều kiện chặt chẽ về mặt thời gian và thủ tục. Cụ thể, chính quyền của Thủ tướng Peter Magyar hoàn toàn bác bỏ khả năng áp dụng bất kỳ một thủ tục đẩy nhanh hoặc đặc cách nào dành cho hồ sơ của Ukraine. Thay vào đó, Thủ tướng mới của Hungary đề xuất việc xem xét tiến trình hội nhập này trong một bối cảnh dài hạn, với khung thời gian dự kiến kéo dài từ 10 đến 15 năm tới.
Khoảng thời gian một thập kỷ rưỡi này được giới phân tích đánh giá là cần thiết để Ukraine có thể thực hiện những cải cách cơ cấu sâu rộng, điều chỉnh hệ thống pháp luật tương thích với bộ tiêu chuẩn Acquis Communautaire của EU, đồng thời hoàn thành quá trình tái thiết hậu xung đột. Hơn thế nữa, Thủ tướng Magyar cũng nhấn mạnh đến tính chất pháp lý của cấu trúc EU, khẳng định rằng bất kỳ quốc gia thành viên nào cũng có quyền sử dụng các cơ chế thể chế để giám sát và tạo sức ép lên tiến trình gia nhập của Kiev trong tương lai, nhằm đảm bảo các lợi ích quốc gia và tiêu chuẩn chung của liên minh được tôn trọng tuyệt đối.
Sự chuyển dịch trong cấu trúc chính trị nội bộ của Hungary
Những khác biệt trong cách tiếp cận chính sách đối ngoại này phản ánh một giai đoạn chuyển giao mang tính bước ngoặt trong cấu trúc chính trị nội bộ của quốc gia Trung Âu. Cách đây không lâu, Quốc hội Hungary đã tiến hành các thủ tục hiến định, dẫn đến việc ngăn cản cựu Thủ tướng Viktor Orban trở lại nắm giữ vị trí người đứng đầu cơ quan hành pháp. Sự kiện này đã mở đường cho bộ máy lãnh đạo của ông Peter Magyar tiếp quản quyền lực, kéo theo những điều chỉnh nhất định trong cách Hungary tương tác với các cơ chế đa phương tại Brussels.
Mặc dù chính quyền mới đã cho thấy những dấu hiệu hòa hoãn hơn trong việc đồng thuận với các nguyên tắc chung của EU, sự hiện diện của một khung thời gian dài hạn đối với hồ sơ Ukraine cho thấy Budapest vẫn đặt ưu tiên cao cho việc bảo vệ các nhóm lợi ích trong nước, đặc biệt là trong các lĩnh vực nông nghiệp, vận tải và phân bổ ngân sách khối.
Sự song hành của hai luồng quan điểm này tại Hungary đang tiếp tục định hình các cuộc thảo luận tại Hội đồng Châu Âu. Nó cho thấy rằng, mặc dù có sự đồng thuận về mặt nguyên tắc đối với định hướng chiến lược của EU, các bước đi thực tế liên quan đến việc mở rộng liên minh vẫn sẽ đòi hỏi những nỗ lực đàm phán phức tạp, kéo dài và phải dung hòa được những khác biệt về lợi ích kinh tế, an ninh của từng quốc gia thành viên.
