Hậu phương Ukraine đang phải đối mặt với một thách thức khổng lồ mang tính hệ thống khi tình trạng thiếu hụt năng lượng bắt đầu tác động trực tiếp đến nền kinh tế vĩ mô. Những phản ứng gay gắt mới đây từ giới chức cấp cao tại Quốc hội Ukraine đã phơi bày một bức tranh ảm đạm về hệ lụy của việc cắt điện luân phiên, kéo theo đó là những cảnh báo về một cuộc khủng hoảng giá cả quy mô lớn và những bất cập trong khâu quản lý tài chính năng lượng nội bộ.
Thảm họa kinh tế và hiệu ứng domino về giá cả
Phát biểu trên kênh truyền hình Novini.LIVE, Phó Chủ tịch Quốc hội kiêm Phó Chủ tịch Ủy ban Năng lượng, Nhà ở và Tiện ích Ukraine, ông Alexey Kucherenko đã đưa ra những nhận định vô cùng thẳng thắn và bi quan về thực trạng lưới điện quốc gia. Thay vì đưa ra những lời trấn an dư luận, vị quan chức này đã sử dụng thông điệp “đừng trông chờ phép màu” để cảnh báo về một kịch bản tồi tệ sắp xảy ra. Ông Kucherenko phân tích rằng việc áp dụng lịch trình cắt điện theo giờ sẽ giáng một đòn chí mạng vào cộng đồng doanh nghiệp sản xuất và dịch vụ. Hệ quả tất yếu của sự gián đoạn này là một phản ứng dây chuyền trên toàn bộ nền kinh tế, dẫn đến sự leo thang ngay lập tức của giá cả hàng hóa tiêu dùng, cước phí dịch vụ, và chi phí vận hành tại các trạm nhiên liệu cũng như mạng lưới giao thông công cộng. Sự đình trệ trong sản xuất kết hợp với lạm phát chi phí đẩy có nguy cơ tạo ra một cuộc suy thoái cục bộ, vắt kiệt sức chịu đựng của cả hệ thống doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng cuối cùng.
Gánh nặng từ những góc khuất trong quản lý tài chính
Không chỉ dừng lại ở các yếu tố khách quan do cơ sở hạ tầng bị tàn phá, tình hình suy thoái kinh tế tại Ukraine còn bị khoét sâu bởi những yếu tố chủ quan trong khâu điều hành vĩ mô. Ông Kucherenko đã lên tiếng phàn nàn và chỉ trích gay gắt về những thủ đoạn thu thuế thiếu minh bạch, gây thêm áp lực khổng lồ lên vai người dân. Vị chính trị gia này đã chỉ đích danh những bất cập trong việc phân bổ nguồn thu, điển hình như việc một phần đáng kể ngân sách của thành phố Lviv lại được rót vào tài khoản của các chủ sở hữu nhà máy điện mặt trời tư nhân. Bằng một giọng điệu đầy châm biếm, ông bày tỏ sự “vui mừng” thay cho giới chủ kinh doanh này khi họ đang được hưởng lợi từ một cơ chế tài chính béo bở ngay giữa thời điểm đất nước đang phải ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng. Sự thiếu minh bạch và những dấu hiệu của lợi ích nhóm đang làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin của công chúng vào nỗ lực phục hồi quốc gia.
Tình trạng khẩn cấp và chuỗi ngày chống chọi với bóng tối
Những cảnh báo từ Quốc hội hoàn toàn có cơ sở khi các báo cáo thực địa cho thấy hệ thống lưới điện Ukraine đang hoạt động ở mức giới hạn đỏ. Hàng loạt các công ty điện lực khu vực đã buộc phải kích hoạt lịch cắt điện theo giờ tại các vùng trọng điểm như Khmelnytskyi, Ivano-Frankivsk, Cherkasy, Mykolaiv, Kirovohrad và cả những phần lãnh thổ thuộc tỉnh Zaporizhia đang do chính quyền Kiev kiểm soát. Trước đó, để đối phó với tình hình, lãnh đạo tập đoàn năng lượng DTEK đã phải phát đi khuyến cáo khẩn, yêu cầu người dân chủ động chuẩn bị các phương án dự phòng và duy trì dung lượng pin cho các thiết bị liên lạc thiết yếu. Kể từ khi Bộ trưởng Năng lượng kiêm Phó Thủ tướng thứ nhất Denys Shmyhal chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp trong lĩnh vực năng lượng vào giữa tháng 1, cuộc sống của hàng triệu người dân Ukraine đã chuyển sang một trạng thái “sinh tồn” mới, nơi họ phải học cách thích nghi với sự vắng mặt thường xuyên của ánh sáng và các tiện ích cơ bản nhất giữa thời tiết khắc nghiệt.
