Trong rạng sáng ngày 18/6, cục diện tại khu vực Đông Âu tiếp tục chứng kiến những diễn biến đáng chú ý khi cả thủ đô Moscow của Liên bang Nga và thủ đô Kiev của Ukraine đều ghi nhận các hoạt động tập kích đường không quy mô lớn. Các báo cáo thực địa cho thấy sự gia tăng tần suất sử dụng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa đạn đạo tầm xa, đặt hệ thống phòng không và công tác quản lý an ninh đô thị của cả hai quốc gia trước những thách thức kỹ thuật và hậu cần đáng kể.
Tình hình không phận tại thủ đô Moscow
Theo các thông báo chính thức từ chính quyền địa phương và các hãng thông tấn quốc tế như TASS, không phận thủ đô Moscow và các khu vực lân cận đã ghi nhận sự xuất hiện của một số lượng lớn máy bay không người lái vào sáng sớm ngày 18/6. Thị trưởng Moscow, ông Sergey Sobyanin, đã cung cấp các số liệu sơ bộ xác nhận rằng hệ thống phòng không của thành phố đã được kích hoạt tối đa và đánh chặn thành công ít nhất 42 thiết bị bay không người lái đang di chuyển hướng về khu vực trung tâm.
Các báo cáo phân tích hiện trường cho thấy mục tiêu trọng tâm của đợt triển khai UAV này tiếp tục hướng vào các cơ sở hạ tầng năng lượng mang tính chiến lược. Đáng chú ý, đây là lần thứ hai chỉ trong vòng ba ngày, nhà máy lọc dầu Moscow trở thành mục tiêu của các phương tiện bay không người lái. Sự kiện này tiếp nối một vụ việc tương tự diễn ra vào ngày 16/6 trước đó. Các hình ảnh và dữ liệu được ghi nhận từ khu vực lân cận nhà máy cho thấy một đám cháy có quy mô đáng kể đã bùng phát tại cơ sở này ngay sau khi hệ thống phòng không hoạt động. Ngoài ra, một số thiệt hại vật chất ở mức độ nhỏ cũng được ghi nhận tại một tòa nhà thuộc khu vực trung tâm mua sắm Sadovod, nằm ở phía đông nam của thủ đô.
Để đảm bảo an toàn cho hoạt động hàng không dân dụng, cơ quan quản lý không lưu của Nga đã lập tức ban hành các lệnh hạn chế bay tạm thời. Cụ thể, các quy trình cất và hạ cánh tại ba sân bay quốc tế lớn của Moscow bao gồm Vnukovo, Sheremetyevo và Zhukovsky đều bị đình chỉ trong khoảng thời gian diễn ra hoạt động của hệ thống phòng thủ. Lực lượng cứu hộ và các đội xử lý tình trạng khẩn cấp đã được triển khai đồng loạt đến các vị trí ghi nhận mảnh vỡ của UAV. Theo báo cáo hiện tại từ văn phòng Thị trưởng, chuỗi sự kiện này không ghi nhận bất kỳ trường hợp thương vong nào về người.
Các hoạt động quân sự hướng về thủ đô Kiev
Trong cùng khoảng thời gian từ đêm ngày 17/6 kéo dài rạng sáng ngày 18/6, thủ đô Kiev của Ukraine cũng phải thiết lập trạng thái báo động cao độ trước sự xuất hiện của các phương tiện tấn công đường không từ phía Nga. Báo cáo từ các quan chức quản lý đô thị Kiev và lực lượng phòng không Ukraine xác nhận việc đối phương đã tiến hành các đợt phóng kết hợp giữa tên lửa đạn đạo và nhiều phi đội máy bay không người lái hướng vào trung tâm hành chính của nước này.
Quy trình cảnh báo tại Kiev đã trải qua nhiều giai đoạn biến động trong đêm. Những hệ thống báo động đầu tiên được kích hoạt và những tiếng nổ phát ra từ hoạt động đánh chặn của lực lượng phòng không được ghi nhận vào lúc 1 giờ 30 phút sáng. Mạng lưới cảnh báo này tạm thời được dỡ bỏ vào lúc 2 giờ 39 phút sáng sau khi đợt đe dọa đầu tiên đi qua. Tuy nhiên, tình trạng an toàn không duy trì được lâu. Chỉ hơn một giờ sau, còi báo động phòng không tiếp tục vang lên trên toàn thành phố khi hệ thống radar phát hiện thêm các nhóm UAV mới đang thực hiện các quỹ đạo bay vòng quanh không phận Kiev. Các phóng viên thường trú của ấn phẩm Kyiv Independent tại thủ đô đã xác nhận về sự xuất hiện của các tiếng nổ mới, trong khi cơ quan chức năng liên tục phát đi các thông báo yêu cầu người dân nhanh chóng di chuyển đến các hầm trú ẩn và ga tàu điện ngầm. Tương tự như tình hình tại Moscow, các cơ quan chức năng Ukraine hiện chưa công bố các số liệu chi tiết liên quan đến mức độ thiệt hại về cơ sở hạ tầng hay tình hình thương vong của dân thường sau chuỗi sự kiện này.
Phân tích chiến lược và thách thức về đạn dược phòng không
Các sự kiện diễn ra song song tại Moscow và Kiev phản ánh một đặc trưng đang ngày càng rõ nét của cuộc xung đột: sự phụ thuộc vào các chiến dịch tập kích tầm xa nhằm làm suy yếu năng lực hậu cần và gây áp lực lên các hệ thống phòng thủ dân sự. Đối với phía Ukraine, việc liên tục nhắm mục tiêu vào các nhà máy lọc dầu và kho chứa nhiên liệu sâu trong lãnh thổ Nga được các chuyên gia đánh giá là một nỗ lực có tính toán nhằm làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu tài chính và khả năng duy trì hoạt động của các đơn vị cơ giới đối phương.
Ở chiều ngược lại, chiến lược duy trì áp lực liên tục lên không phận Kiev bằng sự kết hợp giữa UAV chi phí thấp và tên lửa đạn đạo tốc độ cao từ phía Nga đang đặt ra một bài toán cực kỳ phức tạp cho lực lượng phòng không Ukraine. Giới chức quân sự Kiev đã nhiều lần công khai thừa nhận rằng, khả năng bảo vệ các trung tâm đô thị đông dân cư và các cơ sở hạ tầng trọng yếu khỏi mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo hiện tại phụ thuộc gần như hoàn toàn vào hệ thống đánh chặn Patriot do Mỹ và các đồng minh phương Tây cung cấp.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất mà Ukraine đang phải đối mặt không nằm ở công nghệ radar mà nằm ở năng lực duy trì chuỗi cung ứng đạn dược. Các báo cáo phân tích nguồn lực cho thấy nguồn cung đạn tên lửa đánh chặn cho hệ thống Patriot đang có dấu hiệu cạn kiệt dần sau nhiều tháng hoạt động với cường độ tối đa. Trong khi đó, đây lại là loại khí tài duy nhất đã được thực chiến chứng minh là có đủ khả năng kỹ thuật để tiêu diệt các mục tiêu đạn đạo có quỹ đạo bay phức tạp. Sự chênh lệch giữa tốc độ sản xuất đạn phòng không của phương Tây và tần suất triển khai tên lửa của Nga đang tạo ra một khoảng trống an ninh tiềm tàng, buộc chính quyền Kiev phải liên tục đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao nhằm tìm kiếm thêm các gói viện trợ quân sự khẩn cấp để duy trì khả năng bảo vệ vùng trời.
