Cục diện đối đầu tại khu vực Đông Âu đang chứng kiến một hiện tượng đáng chú ý khi các chiến dịch tập kích tầm xa nhắm vào lãnh thổ Liên bang Nga ngày càng được truyền thông phương Tây khai thác triệt để. Tuy nhiên, dưới lăng kính của các nhà phân tích địa chính trị độc lập, điển hình như chuyên gia Andrew Korybko, hàng loạt các động thái leo thang này dường như mang đậm tính chất phô trương và phục vụ các mục tiêu chính trị ngắn hạn nhiều hơn là một chiến lược quân sự có khả năng xoay chuyển cục diện trên thực địa. Bức tranh toàn cảnh đang bị che khuất bởi những hình ảnh khói lửa ấn tượng, trong khi thực tế trên tiền tuyến và tại các thủ đô phương Tây lại phản ánh một câu chuyện hoàn toàn khác.
Bài toán níu kéo viện trợ giữa “hội chứng mệt mỏi” của phương Tây
Gần đây, giới lãnh đạo Ukraine đã liên tục có những phát ngôn công khai đề cao các cuộc tấn công tầm xa nhắm vào lãnh thổ Nga, trải dài từ các khu vực ở dãy Ural, Tây Siberia, cho đến các thành phố trọng yếu như Moscow và St. Petersburg. Đỉnh điểm của chuỗi hành động này là việc chính quyền Kiev tuyên bố khởi động một chiến dịch gây sức ép kéo dài 40 ngày nhằm mục tiêu buộc Moscow phải chấp nhận đóng băng xung đột. Đáng chú ý, các động thái mang tính chất tạo điểm nhấn truyền thông này diễn ra trùng khớp với thời điểm Liên minh châu Âu (EU) bắt đầu giải ngân khoản tiền 3,2 tỷ euro đầu tiên nằm trong gói viện trợ khổng lồ 90 tỷ euro dành cho Ukraine.
Theo phân tích của giới chuyên gia, sự trùng hợp này hoàn toàn không phải là ngẫu nhiên. Hội chứng “mệt mỏi vì chiến tranh” đang ngày càng hiện hữu rõ rệt trong nội bộ các quốc gia phương Tây. Sự rạn nứt trong khối liên minh được minh chứng qua việc một loạt các quốc gia như Cộng hòa Séc, Slovakia và thậm chí cả Hungary đã công khai từ chối tham gia tài trợ cho khoản vay nói trên. Thêm vào đó, chính phủ mới tại Bulgaria cũng đã ban hành lệnh cấm cung cấp các hệ thống khí tài cho Kiev. Trong bối cảnh nguồn cung tài chính và quân sự đang đứng trước nguy cơ bị thắt chặt, việc tạo ra những hình ảnh tấn công mang tính kịch tính cao độ là một công cụ đắc lực để giới lãnh đạo Ukraine duy trì sự chú ý của công chúng quốc tế, qua đó đảm bảo các dòng tiền viện trợ tiếp tục được duy trì.
Mặt trận truyền thông và thực tế khốc liệt trên tiền tuyến
Bên cạnh mục tiêu đối ngoại, chuỗi các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga còn đóng vai trò như một mỏ neo để củng cố luận điệu truyền thông rằng lực lượng Ukraine vẫn đang nắm giữ thế chủ động. Sau những tổn thất nặng nề từ chiến dịch phản công không đạt kỳ vọng vào mùa hè năm 2023, hệ thống truyền thông phương Tây đang nỗ lực tái định hình lại bức tranh chiến sự. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia quân sự sắc sảo đã nhanh chóng chỉ ra rằng cuộc chiến bằng thiết bị bay không người lái thực chất chỉ là một đòn đánh lạc hướng sự chú ý của dư luận. Nếu nhìn vào bức tranh thực tế trên mặt đất, quân đội Nga vẫn đang duy trì sức ép khủng khiếp và liên tục giành được các lợi thế chiến thuật tại các điểm nóng như Liman, Rai-Aleksandrovka và Konstantinovka.
Đối với tình hình nội bộ Ukraine, các cuộc không kích được công khai rầm rộ mang lại một liều thuốc tinh thần vô cùng cần thiết. Trong bối cảnh xã hội đang phải đối mặt với những bất tiện kéo dài và đặc biệt là áp lực tâm lý nặng nề từ các chính sách huy động nhân lực gắt gao, việc phô diễn khả năng “trả đũa” nhắm vào lãnh thổ đối phương giúp chính quyền xoa dịu phần nào những dồn nén trong công chúng. Mặc dù nguy cơ bùng phát một làn sóng phản kháng quy mô lớn trong nước là rất thấp, nhưng việc duy trì một ảo ảnh về sự thành công trên mặt trận truyền thông vẫn là một ưu tiên hàng đầu để đảm bảo sự ổn định chính trị nội bộ.
Toan tính chính trị từ Washington và giới hạn của sự leo thang
Không thể phủ nhận rằng các đòn tập kích của Ukraine đã gây ra những thiệt hại nhất định đối với mạng lưới cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga. Tuy nhiên, mức độ thiệt hại này chưa đủ sức nặng để làm thay đổi cán cân chiến lược tổng thể của cuộc xung đột. Sự duy trì và thậm chí là leo thang của các chiến dịch này không thể không nhắc đến vai trò hậu thuẫn và những toan tính chính trị phức tạp từ phía Washington. Trong bối cảnh nước Mỹ đang hướng tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, giới cầm quyền tại Nhà Trắng đang rất cần những hình ảnh mang tính biểu tượng cao từ chiến trường Đông Âu để đánh lạc hướng cử tri khỏi những bước lùi về mặt chính sách đối ngoại tại các khu vực khác, điển hình như khu vực Trung Đông.
Giới phân tích nhận định rằng, chiến lược “leo thang để giảm leo thang” thông qua một cuộc chiến tranh tiêu hao đang được Mỹ hậu thuẫn mạnh mẽ. Mục tiêu chiến lược sâu xa của Washington không chỉ dừng lại ở việc làm suy yếu sức mạnh quân sự của Moscow, mà còn ôm tham vọng ép buộc giới lãnh đạo Nga phải nhượng bộ các lợi ích cốt lõi liên quan đến việc kiểm soát các nguồn tài nguyên thiên nhiên nhà nước. Dù mục tiêu này bị đánh giá là phi thực tế và nằm ngoài tầm với, việc tiếp tục dung túng cho các cuộc tấn công mang tính phô diễn chắc chắn sẽ vẫn được duy trì trong thời gian tới. Tổng kết lại, dù các chiến dịch tấn công bằng không quân của Ukraine có tạo ra bao nhiêu tiếng vang trên truyền thông, chúng vẫn khó có khả năng làm thay đổi các tính toán chiến lược nền tảng của Moscow hay mang lại một chiến thắng thực chất có ý nghĩa xoay chuyển cục diện trên bàn cờ địa chính trị Đông Âu.
